Sigorta Primine Tabi Olan ve Olmayan Ödemeler Nelerdir? 2026 Güncel SGK Rehberi

İşverenlerin çalışanlarına yaptığı ücret, prim, ikramiye ve sosyal yardım ödemelerinin SGK primine tabi olup olmadığının doğru belirlenmesi, bordro yönetiminin en önemli aşamalarından biridir. Ödemelerin yanlış sınıflandırılması; eksik sigorta primi bildirimi, idari para cezaları, SGK teşvik kayıpları ve işçilik uyuşmazlıkları gibi önemli mali ve hukuki risklere yol açabilir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. maddesi, çalışanların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceğini ve hangi ödemelerin SGK priminden istisna tutulacağını düzenlemektedir.

Peki hangi ödemeler SGK primine tabidir? Hangi ödemeler prime esas kazanca dahil edilmez? Yemek, yol, çocuk ve aile yardımlarında hangi istisnalar uygulanır?

Bu yazımızda, 2026 yılı güncel mevzuatı çerçevesinde SGK primine tabi olan ve olmayan ödemeleri, bordro süreçlerinde dikkat edilmesi gereken hususlarla birlikte ele alıyoruz.

Prime Esas Kazanç (PEK) Nedir?

Prime esas kazanç, çalışan adına SGK sigorta primlerinin hesaplanmasında dikkate alınan kazanç tutarıdır. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesine göre 4/a kapsamındaki çalışanların prime esas kazançlarının belirlenmesinde hak edilen ücretler, prim, ikramiye ve bu nitelikteki ödemeler esas alınır.

Bordro uygulamalarında ödemeler genel olarak üç grupta değerlendirilir:

• Tamamı prime esas kazanca dahil edilen ödemeler
• Belirli tutar veya şartlarla SGK priminden istisna edilen ödemeler
• Mevzuat kapsamında tamamen prime esas kazanç dışında bırakılan ödemeler

Bu ayrımın doğru yapılması, hem SGK bildirimlerinin doğruluğu hem de işveren maliyetlerinin kontrolü açısından önemlidir.

SGK Primine Tabi Olan Ödemeler Nelerdir?

Çalışana yapılan ve 5510 sayılı Kanun'da prime esas kazanç dışında bırakıldığı belirtilmeyen ücret ve ücret niteliğindeki ödemeler kural olarak SGK primine tabidir.

1. Ücret ve Çalışma Karşılığı Yapılan Ödemeler

Çalışanın yaptığı iş karşılığında hak ettiği ücretler prime esas kazanca dahil edilir.

Bu kapsamda başlıca ödemeler şunlardır:

• Aylık ücret ve maaş
• Fazla çalışma ücretleri
• Hafta tatili ücretleri
• Ulusal bayram ve genel tatil çalışma ücretleri
• Ücret niteliğindeki diğer ödemeler

Kullanılmayan yıllık izinlere ilişkin ücretler de iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte ödenmesi halinde, SGK uygulamasında iş sözleşmesinin sona erdiği ayın prime esas kazancına dahil edilir.

2. Prim, İkramiye ve Performans Ödemeleri

Çalışanlara performans, hedef gerçekleşmesi, başarı veya ödüllendirme amacıyla yapılan ücret niteliğindeki ek ödemeler de kural olarak SGK primine tabidir.

Örnekler:

• Performans primleri
• Satış primleri
• Üretim primleri
• Bayram ikramiyeleri
• Yılbaşı ödemeleri
• Dönemsel başarı ödemeleri
• Ücret niteliğindeki bonus ve teşvik ödemeleri

Ücret dışındaki bu ödemeler, kural olarak ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazancına dahil edilir. Ancak prime esas kazancın üst sınırının aşılması halinde, mevzuattaki sonraki aylara aktarma kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır.

3. Nakit Sosyal Yardımlar

Çalışana yapılan nakit sosyal yardımlar, özel bir SGK istisnası kapsamında bulunmadıkları sürece prime esas kazanca dahil edilir.

Örneğin:

• Nakit yol yardımı
• Nakit yakacak yardımı
• Nakit kira yardımı
• Nakit giyim yardımı
• Nakit araç yardımı
• Kreş yardımı
• İstisna sınırını aşan çocuk ve aile yardımları
• SGK istisnası dışında kalan diğer nakdi yardımlar

Burada ödemenin bordroda hangi isimle gösterildiği tek başına belirleyici değildir. Ödemenin gerçek niteliği ve ilgili mevzuattaki istisna şartları birlikte değerlendirilmelidir.

SGK Priminden İstisna Tutulan Ödemeler Nelerdir?

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde bazı ödemeler prime esas kazanç dışında bırakılmıştır. Bu ödemelerin bir bölümü tamamen, bir bölümü ise belirli tutar ve koşullarla sınırlı olarak istisna kapsamındadır.

1. Ayni Yardımlar

İşveren tarafından çalışana para yerine mal veya hizmet olarak sağlanan ayni yardımlar, tutarına bakılmaksızın prime esas kazanca dahil edilmez.

Örnekler:

• Gıda ve erzak yardımı
• Giyim ve ayakkabı yardımı
• Yakacak malzemesi yardımı
• İşveren tarafından mal veya hizmet şeklinde sağlanan diğer ayni yardımlar

Ancak ayni yardımın nakit olarak ödenmesi halinde aynı istisna uygulanmaz. Örneğin çalışana giyim yardımı adı altında nakit ödeme yapılması kural olarak prime esas kazanca dahil edilir.

2. Ölüm, Doğum ve Evlenme Yardımları

İşveren tarafından çalışana;

• Anne, baba, eş veya çocuğunun vefatı nedeniyle yapılan ölüm yardımları,
• Çocuğunun doğması nedeniyle yapılan doğum yardımları,
• Evlenmesi nedeniyle yapılan evlenme yardımları

prime esas kazanca dahil edilmez.

Bu yardımlar, kanunda belirtilen nitelikleri taşıdığı sürece tutarına bakılmaksızın SGK priminden istisnadır.

3. Görev Yollukları

Çalışanın geçici görevle başka bir yere gönderilmesi veya görev yerinin değiştirilmesi nedeniyle yapılan ve gerçek anlamda görev yolluğu niteliği taşıyan ödemeler prime esas kazanca dahil edilmez.

Görev yolluğu kapsamında değerlendirilebilecek ödemeler:

• Yol masrafları
• Gündelikler
• Aile masrafları
• Yer değiştirme masrafları

Ancak çalışanın işe gidip gelmesi amacıyla yapılan yol yardımı, görev yolluğu kapsamında değerlendirilmez ve prime esas kazanca dahil edilir.

Görev yolluğu istisnasından yararlanılabilmesi için ödemenin niteliğini kanıtlayan belgelerin işveren tarafından saklanması önemlidir.

4. Seyyar Görev, Kıdem, İhbar ve Kasa Tazminatları

5510 sayılı Kanun'da belirtilen şartlar kapsamında;

• Seyyar görev tazminatı
• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı
• Kasa tazminatı

prime esas kazanç dışında tutulmuştur.

İş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle yapılan kıdem tazminatı ve iş sonu tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler de kanunda belirtilen kapsamda değerlendirilir.

5. Keşif Ücreti

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde sayılan keşif ücreti de prime esas kazanç dışında bırakılan ödemeler arasındadır.

6. Çocuk ve Aile Yardımları

Çocuk ve aile yardımları, SGK tarafından belirlenen tutarlar ve ilgili mevzuat şartları çerçevesinde prime esas kazanca dahil edilmez.

2026 yılında 4/a kapsamındaki çalışanlar için uygulanan aylık istisna tutarları şöyledir:

• Çocuk yardımı: Çocuk başına 660,60 TL
• Aile yardımı: 3.303,00 TL

Çocuk yardımı istisnasında en fazla iki çocuk dikkate alınır. Çocuğun yaşı, öğrenim durumu, medeni durumu ve sigortalılık durumu gibi şartların da sağlanması gerekir.

Aile yardımı istisnası için ise eşin zorunlu sigortalı olarak çalışmaması ve SGK'dan gelir veya aylık almaması gibi koşullar aranır.

Belirlenen istisna tutarlarını aşan ödemelerin aşan kısmı prime esas kazanca dahil edilir.

7. Özel Sağlık Sigortası ve Bireysel Emeklilik Katkı Payları

İşveren tarafından çalışan adına ödenen özel sağlık sigortası primleri ve bireysel emeklilik katkı paylarının aylık toplamının brüt asgari ücretin %30'una kadar olan kısmı prime esas kazanç dışında tutulur.

Bu sınırı aşan tutar ise ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazancına dahil edilir.

2026 Yılında Yemek Yardımı SGK İstisnası

Yemek yardımları, bordro uygulamalarında en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biridir. Yemek yardımının işyerinde verilmesi, nakit ödenmesi veya yemek kartı aracılığıyla sağlanması farklı SGK sonuçları doğurabilir.

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde 2 Nisan 2026 tarihinde yapılan değişiklikle yemek yardımı istisnası yeniden düzenlenmiştir.

İşveren tarafından işyerinde veya müştemilatında yemek verilmediği durumlarda, çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmez.

2026 yılı için düzenlemenin temel uygulaması şöyledir:

• İşyerinde veya müştemilatında yemek verilmesi halinde sağlanan yemek menfaati prime esas kazanca dahil edilmez.
• İşyerinde yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadar olan kısmı istisnadır.
• Günlük 300 TL'yi aşan yemek bedelinin aşan kısmı prime esas kazanca dahil edilir.
• İstisna, fiilen çalışılan günler dikkate alınarak hesaplanır.

Kanunda belirtilen 300 TL tutarı, her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranı esas alınarak artırılır. Bu nedenle sonraki yıllarda geçerli olacak tutarların ayrıca takip edilmesi gerekir.

Yemek kartı, çek veya kupon uygulamalarında da yemek hizmeti dışında kullanım imkânı ve yürürlükteki SGK düzenlemeleri dikkate alınmalıdır.

Bordro Süreçlerinde En Sık Yapılan SGK Hataları

Prime esas kazancın yanlış hesaplanması, işverenler açısından mali ve hukuki riskler oluşturabilir. Özellikle sosyal yardımların ve ücret dışındaki ödemelerin doğru sınıflandırılması gerekir.

Nakit ve Ayni Yardımların Karıştırılması

Mal veya hizmet olarak sağlanan ayni yardımlar ile nakit ödemeler aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Örneğin çalışana giyim malzemesi verilmesi ile giyim yardımı adı altında nakit ödeme yapılması farklı SGK sonuçları doğurur.

Görev Yolluğu ile Yol Yardımının Karıştırılması

Çalışanın geçici görevlendirilmesi nedeniyle yapılan belgeli görev yollukları prime tabi değilken, işe gidip gelmesi amacıyla yapılan nakit yol yardımları prime esas kazanca dahil edilir.

Yemek Yardımı İstisnasının Yanlış Hesaplanması

Yemek yardımlarında günlük istisna tutarı, fiilen çalışılan gün sayısı ve işyerinde yemek verilip verilmediği dikkate alınmalıdır. Güncel mevzuatın takip edilmemesi eksik prim bildirimine yol açabilir.

Çocuk ve Aile Yardımı İstisnalarının Hatalı Uygulanması

İstisna tutarlarının yanı sıra çocuk ve eş için aranan şartlar da kontrol edilmelidir. Şartları taşımayan çalışanlara yapılan ödemelerin istisna kapsamında değerlendirilmesi hatalı bildirim riski oluşturur.

Prim ve İkramiyelerin Eksik Bildirilmesi

Performans primi, ikramiye ve benzeri ücret niteliğindeki ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi gerekir. Bu ödemelerin yanlış sınıflandırılması SGK denetimlerinde sorun yaratabilir.

Doğru Prime Esas Kazanç Yönetimi Neden Önemlidir?

SGK primine tabi olan ve olmayan ödemelerin doğru belirlenmesi, yalnızca bordro hesaplamalarının doğruluğu açısından değil, şirketlerin toplam işveren maliyetlerinin ve yasal risklerinin yönetilmesi açısından da önemlidir.

Hatalı uygulamalar sonucunda;

• Eksik veya hatalı SGK prim bildirimi
• İdari para cezaları
• Gecikme cezası ve zammı
• SGK teşvik kayıpları
• İşçilik alacağı uyuşmazlıkları
• SGK denetimlerinde ek yükümlülükler

gündeme gelebilir.

Bu nedenle işverenlerin ücret, prim, ikramiye ve yan hak politikalarını güncel mevzuata uygun şekilde yapılandırması ve bordro kontrollerini düzenli olarak gerçekleştirmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi ödemeler SGK primine tabidir?

Aylık ücret, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, performans primi, ikramiye ve özel bir istisna kapsamında bulunmayan nakit sosyal yardımlar kural olarak SGK primine tabidir.

Ayni yardımlardan SGK primi kesilir mi?

İşveren tarafından çalışana mal veya hizmet olarak sağlanan ayni yardımlar, tutarına bakılmaksızın prime esas kazanca dahil edilmez. Ancak ayni yardım yerine nakit ödeme yapılması halinde bu istisna uygulanmaz.

Nakit yemek yardımı SGK primine tabi midir?

İşyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, fiilen çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 2026 yılı için 300 TL'ye kadar olan kısmı prime esas kazanç dışında tutulur. Bu tutarı aşan bölüm prime tabidir.

Yol yardımı SGK primine tabi midir?

Çalışanın işe gidip gelmesi amacıyla yapılan nakit yol yardımı kural olarak prime esas kazanca dahil edilir. Geçici görev veya görev yeri değişikliği nedeniyle yapılan ve belgelenen gerçek görev yollukları ise istisna kapsamında değerlendirilebilir.

Çocuk yardımı SGK primine tabi midir?

Çocuk yardımı, mevzuatta belirtilen şartların sağlanması ve belirlenen istisna tutarının aşılmaması halinde prime tabi değildir. 2026 yılında 4/a kapsamındaki çalışanlar için çocuk başına aylık istisna tutarı 660,60 TL'dir.

Aile yardımı SGK primine tabi midir?

Aile yardımı, eşin zorunlu sigortalı olarak çalışmaması ve SGK'dan gelir veya aylık almaması gibi şartlarla sınırlı olarak istisna kapsamındadır. 2026 yılı için aylık istisna tutarı 3.303,00 TL'dir.

Kıdem ve ihbar tazminatından SGK primi kesilir mi?

Kıdem ve ihbar tazminatları, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi kapsamında prime esas kazanç dışında tutulmuştur.

HRD Danışmanlık ile Bordro ve SGK Süreçlerinizi Güvenle Yönetin

Bordro süreçlerinde yapılan hatalar yalnızca çalışan ücretlerini değil, şirketlerin SGK maliyetlerini, teşvik avantajlarını ve yasal yükümlülüklerini de doğrudan etkiler.

HRD Danışmanlık olarak bordro outsourcing, SGK danışmanlığı, teşvik yönetimi ve insan kaynakları hizmetlerimizle işletmelerin bordro ve personel süreçlerini güncel mevzuata uygun şekilde yönetmelerine destek oluyoruz.

Hizmetlerimiz kapsamında:

• Bordro outsourcing ve bordro yönetimi
• SGK mevzuatı ve iş hukuku danışmanlığı
• SGK teşvik analizleri ve teşvik yönetimi
• Ar-Ge ve Teknopark bordrolama danışmanlığı
• Personel özlük ve ücret yönetimi
• Dijital insan kaynakları çözümleri

Bordro süreçlerinizi daha kontrollü, verimli ve sürdürülebilir hale getirmek için HRD Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.

HRD Danışmanlık

Web: www.hrddanismanlik.com
Telefon: (0212) 924 22 35
E-posta: bilgi@hrddanismanlik.com

Mevzuat Dayanağı: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. maddesi, 7577 sayılı Kanun ve ilgili SGK düzenlemeleri.